15 Ağustos 1976, Österreichring. Lella Lombardi, RAM takımının Brabham’ıyla Avusturya Grand Prix’sini, kazananın dört tur gerisinde, on ikinci sırada bitiriyor. Henüz kimse bilmiyor ama bu, bir kadının bir Formula 1 Grand Prix’sinde start aldığı son sefer. O günden bu yana elli yıl geçti.
24 Ekim 2026’da Austin’de Alisha Palmowski, Formula 1’in tam da o kapıyı yeniden açmak için 2023’te başlattığı kadınlar şampiyonası F1 Academy’yi üç yarış kala kazandı. Serinin dördüncü şampiyonu oldu. Bu iki haber birlikte okunduğunda nerede olduğumuzu iyi anlatıyor: Bugün Formula 1’de kadınlar pitlerde, takımlarda, tribünlerde. Start gridinde ise yoklar.
Genellikle nedenin fiziksel olduğu düşünülür: güç, dayanıklılık, ivmelenmeye dayanması gereken boyun. Ben bunu farklı okuyorum. Kurallar kimseyi dışlamıyor ve FIA Başkanı Mohammed Ben Sulayem 2022’de bunu yineledi: FIA kurallarına göre kadınlar ve erkekler eşit şartlarda yarışabilir. Sorun bir huni. Tepeden çok az kız giriyor, merdivenin her basamağı bir öncekinden daha pahalı ve huninin dibinden kimse çıkmıyorsa ilk bakılması gereken şey, kaç kişinin girdiği.
Formula 1’de yarışan kadınlar
Dünya Şampiyonası’nın tüm tarihinde bir Grand Prix’ye kaydolan kadın sayısı beş, start alabilen ise yalnızca iki. İlki, 1958’de bir Maserati 250F ile starta çıkan ve iki sezonda beş kayıt ve üç start toplayan Maria Teresa de Filippis. İkincisi Lella Lombardi: 1974-1976 arasında 17 kayıt ve 12 start ve hâlâ süren bir rekor. 1975 İspanya Grand Prix’sinde altıncı olarak yarım puan alıyor: Yarış, Rolf Stommelen’in kazasının ardından mesafenin beşte üçü tamamlanmadan durdurulmuş ve puanlar yarıya indirilmişti. Dünya Şampiyonası’nda puan alan tek kadın o.
Diğer üçü hiç start almadı. Eski bir İngiliz olimpik kayakçı olan Divina Galica, 1976 ile 1978 arasındaki üç denemesinin hiçbirinde sıralamayı geçemedi. Güney Afrikalı Desiré Wilson, 1980 İngiltere Grand Prix’sinde sıralamaya kalamadı ama aynı yıl Brands Hatch’te İngiliz Aurora Formula 1 şampiyonasının bir yarışını kazandı: Dünya Şampiyonası dışında da olsa, herhangi bir türde bir Formula 1 yarışı kazanan tek kadın o. Giovanna Amati 1992’de Brabham ile üç kez sıralamayı geçmeyi denedi ve bir Grand Prix’ye kaydolan son kadın oldu.
Amati’den sonra bir Grand Prix hafta sonunda pistte yeniden bir kadın görmek için yirmi iki yıl gerekti: Susie Wolff, 2014’te Silverstone’daki serbest antrenmanda Williams ile. Seansı, yağ basıncı sorunu nedeniyle dört turda sona erdi. Wolff toplamda dört serbest antrenman seansına çıktı.
Formula 1’de neden kadın yok
Formula 1’e ulaşmak için yıllar içinde biriken iki şey gerekir: alt kategorilerde sonuçlar ve FIA’nın, onsuz yarışılamayan izni olan süper lisans için puanlar. Önceki üç yılda toplanmış 40 puan gerekir. Huni tam burada daralır. Kartingden Formula 4’e, Formula Regional’dan F3 ve F2’ye her basamak bir öncekinden daha büyük bütçe ister ve daha küçük bir tabandan başlayan, zirveye daha da küçük sayılarla ulaşır.
Alt kademelerin rakamları bunu iyi gösteriyor. F1 Academy’nin desteklediği uluslararası bir karting serisi olan Champions of the Future Academy’de kızlar ilk yıl gridin %5’ini oluşturuyordu, 2025’te ise %30’unu. Bu, dünya karting’inin değil tek bir serinin verisi ama her şeyden önce şunu söylüyor: Taban genişlediğinde kızlar geliyor.
Sonra para meselesi var. Alt düzey motor sporlarında bir kadın pilot da, tıpkı bir erkek pilot gibi, her sezon için sponsor bulmak zorunda ve bence huninin en çok daraldığı yer tam da bu basamak. Bir markanın gerçekten fark yaratabileceği yer de burası; buna aşağıda geri döneceğim.
F1 Academy nedir
F1 Academy, huniyi en dar noktasında, kartingden tek kişilik yarış araçlarına geçişte genişletmek için kuruldu. Formula 1 onu Kasım 2022’de duyurdu ve 2023’te başlattı: Kadınlara özel, Formula 4 seviyesinde, sık sık kadınların Formula 1’i diye anılan, Tatuus F4-T421 araçlar ve 1,4 litrelik turbo motorla yapılan bir şampiyona. Mart 2023’ten bu yana Susie Wolff tarafından yönetiliyor.
Ekonomik modeli gerçek gücü. Formula 1 araçları sübvanse ediyor ve her pilot bir katkı payı ödüyor: ilk sezon 150.000 euro, 2024’te 100.000’e indi. Ayrıca 2024’ten bu yana Formula 1’in on köklü takımı birer kadın pilotu destekliyor ve bu pilotlar takımların renkleriyle yarışıyor (2026’da Formula 1’e katılan Cadillac 2027’den itibaren eklenecek); diğer pilotları ise serinin partnerleri destekliyor. Ve 2024’ten bu yana sıralama süper lisans puanı veriyor: şampiyona 10 puan, yani gereken 40 puanın dörtte biri.
Şimdiye kadar dört şampiyon var: 2023’te İspanyol Marta García, 2024’te İngiliz Abbi Pulling, 2025’te Fransız Doriane Pin ve bu yıl, işi Teksas’ta bitiren Red Bull pilotu İngiliz Alisha Palmowski. Ödül para değil, kariyer: García 2024 için Avrupa Formula Regional’da masrafları karşılanan bir koltuk, Pulling ise 2025 için GB3’te bir koltuk kazandı. F1 Academy’de Mercedes renkleriyle yarışan Pin, 2026 için takım tarafından Formula 1’de geliştirme pilotluğuna yükseltildi.
Formula 1’de zaten var olan kadınlar
Grid hâlâ tamamen erkeklerden oluşuyorsa da paddockun geri kalanı giderek daha az öyle. Haas 2025’te Laura Müller’i Esteban Ocon’un yarış mühendisi yaptı: Formula 1 tarihinde bu görevi tam zamanlı üstlenen ilk kadın. Pilota en yakın görev bu; hafta sonu boyunca telsizde duyduğu ses.
Seyirci de çoktan değişti. Nielsen’in Aralık 2024’te 37 pazarda 46.000 kişiyle yaptığı bir araştırmaya göre Formula 1 hayranlarının %41’i kadın. Formula 1 ve Motorsport Network’ün 2025 Global Fan Survey’i ise Formula 1’e yakın zamanda ilgi duymaya başlayanların dörtte üçünün kadın olduğunu ve ankete katılan hayranların %23’ünün F1 Academy’yi takip ettiğini, bu oranın yanıt veren kadınlarda %42’ye çıktığını ekliyor.
Bir sponsor için ne var
Markalar bunu fark etti. F1 Academy’nin TAG Heuer, American Express, Puma, Lego ve Salesforce gibi partnerleri var; 2026’dan bu yana da seriye ek olarak bir pilotu, Natalia Granada’yı destekleyen Sephora. Ticari dile çevirirsek: Ölçülebilir, motor sporlarının ortalama izleyicisinden farklı bir kitlesi olan ve desteklenirken yazılan bir hikâyeye sahip bir property.
Daha küçük ölçekte aynı şey tek bir pilot için de geçerli. Onu alt kategorilerde desteklemek, huninin daraldığı yerde içeri girmek ve birkaç sezon boyunca ona eşlik etmek demek; tek bir hafta sonu yerine bir yolculuğu anlatma imkânıyla.
En sık nerede tökezlenir
Bir marka kadın motor sporlarına yaklaştığında, bence tökezlenen yerler başlıca üç tane. Birincisi, bunu tek sezonluk bir imaj operasyonu gibi görmek: Huni yıllar içinde genişler ve bir pilotun on iki aylık görünürlüğe değil, bir yola ihtiyacı vardır. İkincisi, yalnızca araç kaplamasını satın almak: Etrafında bir hikâye olmayan karoserideki bir logo, F1 Academy’de de Formula 1’de de boş bir çıkartma olarak kalır. Üçüncüsü, pilotu sonuçlarıyla değil cinsiyetiyle anlatmak: Ciddi bir sponsorluğu göstermelik bir işe benzetmenin en hızlı yolu bu.
Nereden başlamalı
Bu tür durumlarda işimiz, ilk toplantıda genellikle sorulandan farklı bir soruyla başlar. Bir kaplamanın ne kadar tuttuğu değil, bir markanın huninin hangi bölümünü genişletmeye yardım etmek istediği ve bunu yaparken hangi kitleyle konuşmak istediği. Varlık, aktivasyonlar ve hikâye buradan kurulur. Bunu Formula 1 sponsorluğu sayfamızda ve kadınlar ve spor sponsorlukları yazımızda anlatıyoruz.
Lella Lombardi’den elli yıl sonra Formula 1’in kapısı kapalı değil. Bir huninin dibinde duruyor. Ve bir huni, içine girilen yerden genişler. Her zaman.
Formula 1'de kadınlar hakkında sık sorulan sorular
Bugün Formula 1'de kadın var mı?
Start gridinde yok: Bir Grand Prix’de start alan son kadın 1976’da Lella Lombardi, kaydolan son kadın ise 1992’de Giovanna Amati oldu. 2026’da kadınlar Formula 1’de başka görevlerde: Laura Müller 2025’ten beri Haas’ta yarış mühendisi, Doriane Pin ise Mercedes’in geliştirme pilotu.
Formula 1'de kaç kadın yarıştı?
Dünya Şampiyonası’nda bir Grand Prix’ye beş kadın kaydoldu ve ikisi start aldı: 1958’deki üç startıyla Maria Teresa de Filippis ve 1975-1976 arasındaki on iki startıyla Lella Lombardi. Puan alan tek kadın, 1975’te İspanya’da yarım puan kazanan Lombardi. Divina Galica, Desiré Wilson ve Giovanna Amati sıralamayı geçemedi.
Formula 1'de neden kadın yok?
Bir yasak yüzünden değil: Kurallar herkese açık. Sorun kariyer hunisi. Karting tabanına az sayıda kız giriyor, her kategori bir öncekinden pahalı ve Formula 1’de yarışmak için üç yılda 40 süper lisans puanı gerekiyor. F1 Academy ve karting programları tabanı genişletmeyi amaçlıyor.
F1 Academy nedir?
Formula 1’in kurduğu, 2022’de duyurulan, 2023’ten beri düzenlenen ve Susie Wolff’un yönettiği Formula 4 seviyesindeki kadınlar şampiyonası. On bir Formula 1 takımından onu kendi renkleriyle bir pilotu destekliyor (Cadillac 2027’den itibaren) ve şampiyon 10 süper lisans puanı alıyor.
F1 Academy'yi kim kazandı?
2023’te Marta García, 2024’te Abbi Pulling, 2025’te Doriane Pin ve 2026’da Alisha Palmowski: Red Bull pilotu şampiyonluğu 24 Ekim’de Austin’de, üç yarış kala garantiledi.
Formula 1'i kaç kadın takip ediyor?
Nielsen’in Aralık 2024 tarihli araştırmasına göre Formula 1 hayranlarının %41’i kadın. 2025 Global Fan Survey, her dört yeni hayrandan üçünün kadın olduğunu ve ankete katılan kadın hayranların %42’sinin F1 Academy’yi de takip ettiğini gösteriyor.
